काही माणसं आपल्या आयुष्यात येतात आणि नकळत आपल्या आयुष्याचा एक अविभाज्य भाग बनून जातात. त्यांचं असणं इतकं सहज आणि स्वाभाविक वाटतं की, एक दिवस ते आपल्यात नसतील, याची कल्पनाही मनाला शिवत नाही.
सावित्री आज्जी आमच्यासाठी अशाच होत्या.
गेल्या तब्बल ४५ वर्षांपासून त्यांचा एक नित्यनियम होता. आमच्या शेजारी असलेल्या चिंतेश्वर महादेव मंदिरात दर्शन घेतल्यानंतर त्या न चुकता आमच्या घरी यायच्या. आमच्या आईला त्यांनी भाची मानलं होतं. मंदिराचं दर्शन झालं की त्यांची पावलं आपोआप आमच्या घराकडे वळायची.
आई बाहेर येईपर्यंत त्या दाराबाहेर उभ्या राहायच्या आणि आई दिसताच नतमस्तक होऊन तिचे पाय पडायच्या.
हा केवळ पाय पडण्याचा विधी नव्हता...
त्यामागे होता नात्याचा आदर, मनातली श्रद्धा, आपुलकी आणि त्यांनी जपलेले संस्कार.
४५ वर्षांत कितीतरी दिवस आले आणि गेले. परिस्थिती बदलली, माणसं बदलली; पण सावित्री आज्जींचा हा नित्यनियम मात्र बदलला नाही. अगदी अंथरुणाला खिळेपर्यंत त्यांनी हा नित्यक्रम जपला.
त्यांनी आम्हाला केवळ नात्यांचा आदर शिकवला नाही, तर नाती कशी जपायची, माणसांशी कसं प्रेमाने वागायचं आणि मनातलं दुःख कुणाजवळ सांगून मन हलकं कसं करायचं, हेही शिकवलं.
आज्जींची आणखी एक खास गोष्ट होती—त्यांची हाक.
त्या कधीच एकाच व्यक्तीला एक हाक मारत नसत.
दारातून किंवा अंगणातून त्यांची आरोळी आली की ती अशीच असायची...
"आशा... संगीता... उषा... शालिनी... शेजल... बेना..."
एकेक नाव घेत त्या सगळ्यांना हाक मारायच्या. त्यांच्या आवाजात एक वेगळीच आपुलकी असायची. ती हाक ऐकली की, आज्जी आल्या आहेत, हे घरातल्या प्रत्येकाला कळायचं.
आणि मग त्यांची छोटीशी भेट सुरू व्हायची.
कधी दोन मिनिटं, कधी थोडा वेळ...
मनात साठवलेल्या काही गोष्टी सांगायच्या. एखादी अडचण, एखादा जुना प्रसंग, घरातील एखादी गोष्ट किंवा मनातली खंत—सगळं मोकळेपणाने सांगायच्या.
मनातलं बोलून त्यांचा भार हलका व्हायचा आणि मग त्या पुन्हा आपल्या मार्गाने निघून जायच्या.
त्यांची ही दोन मिनिटांची भेट आज किती मोठी होती, हे त्यांच्या जाण्यानंतर जाणवत आहे.
त्या येताना कधी मोठ्या अपेक्षा घेऊन येत नव्हत्या. फक्त माणसं भेटायची, दोन शब्द बोलायचे, आईचे पाय पडायचे आणि समाधानाने निघून जायचं.
कधी कधी आपल्या आयुष्यातील छोट्या वाटणाऱ्या गोष्टींची किंमत आपल्याला त्या कायमच्या हरवल्यानंतर समजते.
आज्जींच्या बाबतीतही तसंच झालं.
आज त्यांची ती हाक ऐकू येणार नाही.
"आशा... संगीता... शालिनी... शेजल... बेना..."
अशी नावं घेत अंगणात घुमणारा त्यांचा आवाज आता फक्त आठवणीत राहणार आहे.
आज दिनांक १४ ऑगस्ट २०२६ रोजी सायंकाळी सुमारे ६ वाजता सावित्री आज्जींची प्राणज्योत मावळली.
ही बातमी मनाला चटका लावून गेली.
कालपर्यंत चिंतेश्वर महादेवाचं दर्शन घेऊन आमच्या घराकडे येणारी त्यांची पावलं आज कायमची थांबली. आईचे पाय पडण्यासाठी दारात उभ्या राहणाऱ्या त्या आता दिसणार नाहीत.
उद्या मंदिरात नेहमीप्रमाणे घंटानाद होईल. लोक दर्शनासाठी येतील. रस्त्यावरची वर्दळही नेहमीसारखी असेल. पण आमच्या घराकडे पाहताना मन मात्र नकळत विचारेल
"सावित्री आज्जी आज का आल्या नाहीत?"
त्यांच्या येण्याने घराच्या उंबरठ्याला एक वेगळीच आपुलकी होती. त्यांच्या हाकेने घर जिवंत व्हायचं. त्यांच्या दोन शब्दांनी मन हलकं व्हायचं आणि त्यांच्या नमस्काराने नात्यांचा अर्थ समजायचा.
माणूस जातो... पण त्याने दिलेले संस्कार आणि आठवणी कधीच जात नाहीत.
सावित्री आज्जींनी आम्हाला प्रेम दिलं, आपुलकी दिली आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे नाती जपण्याचे संस्कार दिले.
४५ वर्षे त्यांनी हे नातं मनापासून जपलं. आता त्यांची प्राणज्योत मावळली असली तरी त्यांनी पेटवलेला संस्कारांचा दिवा आमच्या मनात कायम तेवत राहील.
चिंतेश्वर महादेवाच्या चरणी आज एकच प्रार्थना...
"महादेवा, आमच्या सावित्री आज्जींच्या आत्म्यास चिरशांती दे. त्यांच्या निष्पाप आणि प्रेमळ मनाला तुझ्या चरणी स्थान दे. त्यांनी आम्हाला दिलेलं प्रेम, आपुलकी आणि संस्कार कायम जपण्याची शक्ती आम्हाला दे."
सावित्री आज्जी,
तुमची ती हाक आता ऐकू येणार नाही...
आईचे पाय पडण्यासाठी तुमची पावलं आता दारात येणार नाहीत...
दोन मिनिटं बसून मनातलं सांगणारी तुमची ती भेट आता होणार नाही...
पण तुमच्या आठवणी?
त्या मात्र आयुष्यभर आमच्यासोबत राहतील.
तुम्ही दिलेले संस्कारच तुमची खरी ओळख आहेत.
🌹 सावित्री आज्जींना भावपूर्ण श्रद्धांजली!
🙏 ॐ शांती 🙏
000 111 222
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा